و به فارسى رائج فعلى « رنگين كمان » گويند . در طبيعيات كتب فلسفى ، و رسائل جداگانه آثار علوى ، از سبب پيدايش آن بحث كرده‌اند . فصل سوم از مقاله دوم فن پنجم طبيعيات شفاء در پيدايش هاله و قوس قزح است . « 1 » هاله را خرمن ماه گوييم . حكيم خواجه ابو حاتم مظفر اسفزارى كه در نيمه دوم قرن پنجم و اوائل قرن ششم هجرى مىزيست در فصل يازدهم رساله فارسى بسيار ارزشمندش در آثار علوى يعنى همان كائنات الجوّ ، از پديد آمدن قوس و قزح بحث فرموده است . « 2 » باب هفتم رساله آثار علوى شرف‌الدين محمد مسعود مروزى ، نيز در پديد آمدن قوس قزح است . وى گويد : خواجه امام اسفزارى آن را فحص كرده است و در آثار علوى خويش آورده است ، و بر آن مزيدى نيست . و نيز باب دوم رساله سنجريه زين الدين عمر بن سهلان ساوجى در پيدا آمدن خرمن ماه و كمان رنگين است . اين دو رساله فارسى در آثار علوى ، با ديباچه و تصحيح و حواشى بكوشش استاد محمد تقى دانش‌پژوه حفظه اللّه تعالى در 1337 هجرى خورشيدى در يك مجلد بطبع رسيده‌اند . غرض اين‌كه پيدايش خرمن ماه و رنگين كمان و مانند آنان از انعكاس نور است . خواجه طوسى در شرح فصل سىام نمط ششم اشارات در محو قمر يعنى كلف آن گويد : اما القمر فإن لم يكن محوه خيالا يتراءى فيه بالإنعكاس كما ترى من الهالات و قسى قزح الخ . « 3 »

--> ( 1 ) . ج 1 ، چاپ سنگى ، ص 263 . ( 2 ) . ص 18 - 22 ، ط 1 ، بتصحيح و تحشيه مدرس رضوى . ( 3 ) . ص 166 ، ط شيخ رضا .